Messing Pompespagnolet

Wat is een pompespagnolet en waar zit hij?

Bij een dubbele deur of een dubbel openslaand raam draait er eigenlijk maar een vleugel echt. De andere vleugel staat het grootste deel van het jaar vast en gaat alleen open als je iets groots naar binnen moet dragen. Die vaste vleugel wordt op zijn plaats gehouden door een espagnolet: twee stangen die boven in de bovendorpel en onder in de vloer of drempel schieten.

Bij een pompespagnolet gebeurt dat met een knop die je verticaal op en neer beweegt, vandaar de naam. Trek je de knop omhoog, dan trekken beide stangen in en komt de vleugel vrij. Duw je hem naar beneden, dan schieten ze weer uit. Er zit geen kruk aan en dus ook geen slotkast met dagschoot. Dat is het verschil met een kruk espagnolet, die je met een gewone deurkruk bedient en die in de draaiende vleugel zit.

Het voordeel van de pompuitvoering is de rust in het beeld. Op een klassieke paneeldeur is een enkele knop minder opdringerig dan een tweede kruk.

Gelakt of ongelakt messing: dit is de keuze die telt

Alle vier de uitvoeringen in deze collectie zijn massief messing, maar de afwerking verschilt en dat bepaalt hoe het beslag er over vijf jaar uitziet.

Messing gelakt heeft een transparante laklaag over het gepolijste messing. Die laag sluit de lucht buiten, dus de goudkleur blijft. Je hoeft niets te poetsen. De lak zelf slijt wel: op de plek waar je hand elke dag de knop pakt gaat hij op termijn open en daar begint het messing alsnog te verkleuren. Dan krijg je een vlekkerig beeld dat je alleen met opnieuw lakken oplost.

Messing ongelakt is kaal messing. Het reageert direct op lucht, vocht en handvet en wordt in maanden eerst matter en daarna geleidelijk bruin tot donkerbruin. Op de plekken waar je hem vastpakt blijft het messing juist lichter. Dat levert een levendig beeld op dat bij een oude paneeldeur precies de bedoeling is.

Ons advies: neem gelakt als je wilt dat het beslag er over tien jaar nog uitziet zoals bij levering en je er niet naar om wilt kijken. Neem ongelakt als je van een patina houdt en accepteert dat het beslag een eigen leven gaat leiden. Wat je niet moet doen is ongelakt kopen met het plan het maandelijks op te poetsen. Dat houdt vrijwel niemand vol en halverwege stoppen geeft het lelijkste resultaat.

Ton Basic of Ton 400

De Intersteel Ton serie is de klassieke lijn met een ebbenhouten greep. In deze collectie staan twee varianten naast de kale messing uitvoering.

Ton Basic is de eenvoudiger vormgegeven versie met een strakker profiel en een ebbenhouten knop. Ton 400 is het uitgebreidere model uit dezelfde familie, met een uitgesprokener vorm die beter aansluit bij bestaand Ton beslag. Heb je al deurkrukken uit de Ton lijn hangen, kies dan dezelfde variant, want de vormtaal van Basic en 400 loopt zichtbaar uiteen.

De ebbenhouten knop voelt in de winter merkbaar minder koud aan dan massief messing en dat is bij een buitendeur een reeel verschil. Hout is wel gevoelig voor uitdroging. Staat de deur op het zuiden of vlak boven een radiator, wrijf de knop dan een keer per jaar in met een druppel meubelolie op een doek. Niet natmaken en niet schuren.

De stangenset van 2 x 1250 mm en inkorten

Bij elke uitvoering hier zit een stangenset van twee stangen van 1250 mm. Samen dekt dat een vleugelhoogte tot ongeveer 2500 mm, gerekend vanaf de knop naar boven en naar beneden. Voor vrijwel elke Nederlandse binnendeur en de meeste openslaande deuren is dat ruim voldoende.

Je kort de stangen zelf in. Meet vanaf het hart van de knop tot de bovendorpel en tot de vloer, trek de gewenste insteekdiepte in de sluitkom erbij op en zaag de rest eraf met een ijzerzaag. Zaag altijd aan de kant waar geen afgewerkte pen zit en vijl de zaagsnede glad, anders loopt de stang stroef door de geleidingen.

Meet twee keer voordat je zaagt. Te kort gezaagd betekent een nieuwe stangenset. Houd bij de onderste stang rekening met de vloerafwerking die er nog komt, want laminaat met ondervloer neemt al snel 10 tot 12 mm van je ruimte af.

Monteren op de vaste vleugel

De pompespagnolet komt op de vaste vleugel, aan de sluitzijde, meestal op ongeveer een meter hoogte zodat je hem zonder bukken bedient. De stangen lopen in geleidingen langs de deurstijl. Zet de geleidingen om de 50 tot 60 cm, anders gaat de stang bij het bedienen doorbuigen en wordt de bediening zwaar.

Boven boor je een gat in de bovendorpel en onder in de vloer of drempel, en daar komen de sluitkommen omheen. Die kommen zijn belangrijker dan ze lijken: zonder kom slijt het gat in een houten vloer binnen een paar jaar uit tot een ovaal en dan staat de vleugel te rammelen. Bepaal de posities pas nadat de espagnolet op de deur zit, door de knop te bedienen en te markeren waar de pennen neerkomen. Vervang je een oude espagnolet, vul de bestaande schroefgaten dan eerst met houtvuller.

Onderhoud

Neem gelakt messing af met een vochtige doek en lauw water. Gebruik nooit messingpoets op een gelakte uitvoering, want dat schuurt de laklaag dof en dan is het beeld onherstelbaar. Ongelakt messing laat je juist met rust of poets je met een messingpoets, maar dan wel overal en met regelmaat.

De stangen en geleidingen wil je een keer per jaar behandelen met een droge teflonspray of siliconenspray. Gebruik geen kruipolie of universele smeerspray, want die blijven plakken en trekken stof aan, en juist in de geleiding is dat wat de bediening zwaar maakt.

Waarmee combineer je dit?

Wil je alle pompuitvoeringen naast elkaar zien, ook in andere afwerkingen, dan is pomp espagnolet het overzicht. Zoek je juist een uitvoering die je met een kruk bedient, kijk dan bij espagnolet voor alle typen. En wil je de messing afwerking doortrekken naar krukken, rozetten en scharnieren, dan vind je bij messing gelakt deurbeslag en bij messing ongelakt deurbeslag het bijpassende beslag in dezelfde afwerking.

Kort samengevat

Een pompespagnolet houdt de vaste vleugel van een dubbele deur op zijn plaats en wordt bediend met een knop in plaats van met een kruk. Kies gelakt messing als het goudkleurig moet blijven en ongelakt als je een patina wilt, en meng die twee niet binnen een deurensemble. De meegeleverde stangenset van 2 x 1250 mm kort je zelf in, met de vloerafwerking meegerekend. Zet geleidingen om de 50 tot 60 cm en gebruik sluitkommen boven en onder. Voor 20:00 besteld is, indien voorradig, morgen in huis.

Veelgestelde vragen