Messing Raamuitzetters

Wat doet een raamuitzetter precies?

Een raamuitzetter houdt een draairaam op een vaste kierstand open. Zonder uitzetter klapt een openstaand raam bij de eerste windvlaag dicht of slaat het juist door tegen de gevel. Een uitzetter bestaat uit een staaf aan de raamzijde en een of meer stelpennen op het kozijn. Je laat de staaf op de pen zakken en het raam staat vast.

Dat is iets anders dan een raamsluiting, die het raam juist dichthoudt, en iets anders dan een raamboompje, dat alleen als draaiend haakje werkt. Wil je beide functies, dan monteer je een uitzetter en een sluiting naast elkaar op hetzelfde raam.

Gelakt, ongelakt of getrommeld messing, wat kies je?

Dit is de keuze die bepaalt hoe je raam er over vijf jaar uitziet, en er wordt vaak overheen gelezen.

Gelakt messing heeft een transparante laklaag over het messing. Daardoor blijft de warme goudglans jarenlang gelijk en hoef je er niets aan te doen. Nadeel is dat de lak op plekken die je dagelijks aanraakt uiteindelijk kan slijten, en dat het messing daar dan alsnog aanloopt. Dat geeft een vlekkerig beeld dat je alleen met opnieuw lakken oplost.

Ongelakt messing heeft geen beschermlaag en loopt aan. Het eerste jaar wordt het donkerder en warmer, daarna krijgt het een bruinbronzen patina. Veel mensen kiezen dat juist bewust voor een jaren dertig woning of een monument. Wil je de glans terug, dan poets je het met messingpoets weer op.

Getrommeld of verouderd messing is vooraf kunstmatig donker gemaakt, zodat het meteen oud oogt. Het verandert daarna nauwelijks meer.

Ons advies: kies gelakt als je wilt dat je beslag er over tien jaar hetzelfde uitziet als nu, en kies ongelakt als je het juist mee wilt laten verkleuren met de rest van je interieur. Onze huidige uitvoering in deze categorie is gelakt messing gecombineerd met een ebbenhouten knop.

Welke staaflengte heb je nodig?

De staaflengte bepaalt hoe ver je raam open kan. Gangbaar is 200 tot 300 mm, waarmee je het raam ongeveer 15 tot 25 cm open krijgt. Voor een klein bovenraam is 200 mm ruim voldoende, voor een breed draairaam in een woonkamer wil je 300 mm.

Meet voor je bestelt de afstand tussen het punt op het kozijn waar de stelpen komt en het punt op het raamhout waar de staaf wordt vastgeschroefd, bij het raam in dichte stand. Is die afstand klein, dan staat de staaf in dichte stand te ver naar binnen en loopt hij tegen de vensterbank aan. Houd minimaal 5 cm vrij onder de staaf.

Stelpennen, hoeveel standen wil je?

Een uitzetter met stelpennen werkt met een staaf met gaten of sleuven die je over een pen op het kozijn laat vallen. Monteer je twee pennen, dan heb je twee vaste standen, bijvoorbeeld een kierstand voor de nacht en een ruime stand voor overdag. De pennen zitten los bij het product, zodat je zelf bepaalt hoe ver ze uit elkaar komen.

Zet de eerste pen op de kierstand die je in de praktijk het meest gebruikt en boor die pas vast nadat je met het raam hebt geproefd. Een pen die 2 cm verkeerd zit levert een raam op dat net niet lekker staat.

Waar past messing wel en niet?

Messing past bij houten ramen in een vooroorlogse woning, bij een jaren dertig interieur en bij monumentale panden waar de rest van het beslag ook messing is. Op een wit kunststof kozijn of een antracietgrijs aluminium kozijn valt messing juist uit de toon. Daar kies je beter voor RVS, wit of zwart uit de bredere categorie raamuitzetters.

Zit je aan zee, dan is messing wel het overwegen waard: het roest niet, waar staal dat wel doet. Ongelakt messing loopt in zeelucht sneller donker aan dan in het binnenland.

Een raamuitzetter is geen inbraakbeveiliging

Dit is belangrijk om te weten voordat je bestelt. Een raamuitzetter heeft geen SKG-sterren en houdt niemand tegen. Hij houdt het raam open, niet dicht. Wil je je ramen op de begane grond inbraakwerend maken, dan heb je een afsluitbare raamsluiting nodig. Kijk daarvoor bij messing afsluitbare raamsluiting. Voor de gewone, niet afsluitbare variant kijk je bij messing raamsluiting.

Zo monteer je een messing raamuitzetter

Houd de staaf tegen het raamhout op de hoogte waar hij komt, meestal op ongeveer twee derde van de raamhoogte. Teken de schroefgaten af. Boor voor met een houtboor van ongeveer 2,5 mm bij hardhout en 2 mm bij vurenhout, en niet dieper dan de schroeflengte. Schroef de staaf vast met messing schroeven, want verzinkte schroeven vallen op en kunnen roestsporen geven op het hout.

Zet daarna het raam in de stand die je wilt, laat de staaf hangen en teken af waar de pen moet komen. Boor voor en draai de pen vast. Test door het raam tien keer te openen en te sluiten. De staaf moet vanzelf over de pen vallen zonder dat je hem hoeft op te tillen.

Onderhoud van messing

Neem gelakt messing af met een vochtige microvezeldoek en droog het na. Gebruik geen schuurmiddel, ammoniak of aceton, want die tasten de laklaag aan. Ongelakt messing poets je een of twee keer per jaar op met messingpoets als je de glans terug wilt. Laat je het met rust, dan patineert het verder en dat is geen schade.

Smeer het scharnierpunt van de staaf een keer per jaar met een druppel siliconenspray. Gebruik geen olie of vet, want daar blijft stof aan plakken.

Conclusie

Bij een messing raamuitzetter draait alles om twee dingen: de afwerking die bepaalt hoe hij over vijf jaar oogt, en de staaflengte die bepaalt hoe ver je raam open kan. Ons aanbod in messing is klein en bewust gericht op klassieke houten ramen. Zoek je meer keuze in kleur of uitvoering, kijk dan in de hoofdcategorie raambeslag. Bestel je voor 20:00 en is het product op voorraad, dan ligt het de volgende werkdag op je deurmat.

Veelgestelde vragen