Raamvalschaar

Wat is een raamvalschaar en wat doet hij?

Een raamvalschaar, ook wel raamschaar genoemd, bestaat uit twee armen die om elkaar scharnieren. Eén arm zit vast op het kozijn, de andere op de raamvleugel. Doe je het raam open, dan vouwt de schaar mee open tot hij op zijn eindstand loopt en dan stopt de vleugel. Sluit je het raam, dan klapt de schaar vanzelf weer plat langs het kozijn.

Je hebt hem nodig op valramen en uitzetramen, dus ramen die naar buiten openen en aan de bovenkant scharnieren of aan de zijkant met een klein bovenlicht. Zonder schaar valt zo'n raam bij openen door tot het volle gewicht aan de scharnieren hangt, en dat trekt de scharnieren op termijn uit het hout. Bij een windvlaag slaat de vleugel bovendien met kracht door tot de eindstand, wat glas en kozijn beschadigt. De schaar vangt die kracht op en bepaalt hoe ver het raam open kan.

102 of 152 mm, welke maat heb je nodig?

De lengte van de schaar bepaalt hoe ver het raam opengaat. De 102 mm uitvoering hoort bij kleine vleugels tot ongeveer 60 cm breed, zoals een bovenlicht, een toiletraampje, een dakkapelraam of een klein badkamerraam. De 152 mm uitvoering pakt vleugels van ongeveer 60 tot 120 cm breed en geeft een ruimere openingshoek.

Ons advies: meet de bestaande schaar in gesloten stand, van hart schroefgat op het kozijn tot hart schroefgat op de vleugel, en houd die maat aan. Vervang je een schaar door een langere, dan gaat het raam verder open dan het hout gewend is en komt de vleugel mogelijk tegen een regenpijp, een luik of het buurraam. Bij vleugels breder dan 120 cm of bij zwaar hardhout zet je twee scharen, één aan elke zijde, want één schaar draagt dat gewicht niet.

Welke uitvoering past bij je kozijn?

De keuze in materiaal is hier geen smaakkwestie alleen, want de schaar zit buiten in weer en wind. Aluminium, zoals de Dulimex uitvoeringen, is licht en roest niet. Dat is de praktische standaardkeuze voor een geschilderd kozijn waar het beslag niet op hoeft te vallen. Verzinkt ijzer is sterker maar de zinklaag slijt op de scharnierpunten, waar na jaren roestvorming kan ontstaan. Prima voor een schuur of een berging, minder voor het zicht.

Zwart ijzer past bij donker geschilderde kozijnen en bij landelijke of industriële ramen. De laklaag is daar het enige dat het ijzer beschermt, dus een kras bijwerken met een zwarte lakstift is geen overbodige gewoonte. Messing ongelakt loopt in enkele maanden donker aan en krijgt buiten een groenbruine patina, wat bij monumentale panden juist gewenst is. Glans nikkel houdt een zilveren toon en past bij klassieke ramen met nikkel raamkrukken en uitzetters.

Wat is het verschil met een raamuitzetter?

Die twee worden vaak verward, maar ze doen iets anders. Een raamvalschaar begrenst hoe ver een naar buiten vallend raam open kan en draagt mee in het gewicht. Een raamuitzetter houdt een naar binnen draaiend raam vast in een gekozen stand en draagt geen gewicht. Op een valraam hoort dus een schaar, op een naar binnen draaiend raam een uitzetter uit raamuitzetters.

Wil je een naar binnen draaiend raam vrij instelbaar op elke gewenste kier kunnen zetten, dan is een telescopische raamuitzetter de juiste oplossing. Wil je een raam juist in gesloten stand vastzetten zonder sleutel, dan hoort daar een raamknip bij uit raamknippen.

Hoe monteer je een raamvalschaar?

Bepaal eerst hoe ver je het raam open wilt hebben, meestal 80 tot 90 graden voor luchten en minder als het raam boven een looppad of een terras uitkomt. Zet het raam op die stand vast met een wig of laat iemand hem vasthouden. Houd de schaar in geopende stand tegen kozijn en vleugel en teken de schroefgaten af. Monteer de vaste arm op het kozijn en de bewegende arm op de vleugel, altijd aan de bovenzijde van de opening.

Voorboor met 2,5 mm bij zacht hout en 3 mm bij hardhout. Gebruik de meegeleverde schroeven en vervang ze niet door verzinkte exemplaren, want die roesten buiten en laten strepen op het kozijn na. Doe het raam daarna tien keer open en dicht, en duw in de eindstand met wat kracht tegen de vleugel om te controleren of de schaar blokkeert zonder door te buigen en zonder dat de schroeven meegeven.

Waarom gaat een raamvalschaar stuk?

In vrijwel alle gevallen door losgelopen schroeven. De schaar vangt bij wind grote krachten op en die werken via de schroeven het hout uit. Zit er speling, dan gaat de schaar hoekig staan en verbuigt hij bij de volgende windvlaag. Controleer de schroeven daarom eens per jaar en draai ze aan. Draait een schroef rond in een uitgesleten gat, gebruik dan een schroef die een maat dikker is of vul het gat met een houten deuvel en boor opnieuw voor.

De tweede oorzaak is een verkeerde maat. Een schaar die te kort is voor de vleugel loopt telkens hard op zijn eindstand, en dat is precies wat het materiaal moe maakt. Hoor je bij elke windvlaag een tik, dan is dat het signaal dat de schaar de kracht opvangt die het raam eigenlijk niet zou moeten maken.

Onderhoud

Neem de schaar eens per maand af met een vochtige doek en lauw water, zeker als hij aan de buitenzijde zit waar vuil en stuifzand blijven liggen. Aan de kust spoel je hem maandelijks na met zoet water tegen zoutaanslag. Smeer het scharnierpunt eens per jaar met droge teflon of siliconenspray. Gebruik geen olie of kruipolie, want die trekt stof aan en geeft na een seizoen een vieze zwarte rand rondom de schaar, die op een wit kozijn direct opvalt.

Conclusie

Meet je bestaande schaar op en kies 102 mm voor kleine ramen en 152 mm voor vleugels tot ongeveer 120 cm. Kies daarboven of bij zwaar hardhout twee scharen. De uitvoering stem je af op het kozijn: aluminium als het niet mag opvallen, zwart ijzer of messing als het zichtbaar mag meedoen. Controleer de schroeven eens per jaar, want daar gaat het bijna altijd mis. Bestel je voor 20:00 en is het product voorradig, dan ligt het de volgende werkdag op je deurmat.

Veelgestelde vragen