Wat is een vrijloopdranger precies?
Kort antwoord: een vrijloopdranger is een deurdranger met een elektromagnetische koppeling die je tijdelijk kunt uitschakelen. In vrijloopstand voelt de deur aan als een gewone deur zonder dranger. Je kunt hem in elke stand loslaten en hij blijft staan. Zodra de spanning wegvalt, door een rookmelder, een brandmeldinstallatie of gewoon een stroomstoring, grijpt de veer in en sluit de deur alsnog.
Dat principe heet stroomloos veilig. De deur valt dus dicht als er iets misgaat, niet als alles goed gaat. Een vrijloopdranger heeft altijd een glijarm met glijrail nodig, want alleen daarmee kun je de arm vrij laten meelopen. Een schaararm kan dat niet.
Waarom moet een brandwerende deur zelfsluitend zijn?
Een brandwerende deur houdt vuur en rook 30 of 60 minuten tegen. Alleen wel op één voorwaarde: hij moet dicht zijn. Een brandwerende deur die openstaat, is bouwkundig gezien een gat in de muur. Daarom staat in de regelgeving dat deuren in een brandscheiding zelfsluitend moeten zijn.
Sinds 1 juli 2022 geldt dat ook voor de entreedeuren van woningen die uitkomen op een gemeenschappelijke gang of galerij in een woongebouw. Die deuren moeten zichzelf sluiten. Voor bewoners is dat vaak vervelend, want je sleept boodschappen naar binnen en die deur valt telkens in het slot. Precies daarvoor bestaat de vrijloopdranger.
Vrijloopdranger of gewone deurdranger: het verschil
Beide sluiten de deur. Het verschil zit in wat er de rest van de dag gebeurt.
| Kenmerk | Gewone deurdranger | Vrijloopdranger |
|---|---|---|
| Dagelijks openduwen | Altijd tegendruk van de veer | Geen tegendruk, deur zwaait vrij |
| Deur open laten staan | Alleen met vastzetfunctie in de arm | In elke stand, ook halfopen |
| Stroom nodig | Nee | Ja, meestal 24 V DC |
| Bij rookmelding of stroomuitval | Sluit altijd al | Koppelt in en sluit direct |
| Norm | EN 1154 | EN 1154 in combinatie met EN 1155 |
| Geschikt voor | Voordeur, achterdeur, bedrijfsdeur, tochtportaal | Brandwerende deuren in gangen en woongebouwen |
| Prijsindicatie | Vanaf ongeveer 40 euro | Vanaf ongeveer 350 euro |
Twijfel je nog tussen de armtypes zelf? Lees dan eerst onze uitleg over een deurdranger met glijarm of schaararm. En wil je weten hoe de techniek in de bus werkt, dan legt hoe werkt een deurdranger dat stap voor stap uit.
EN 1154, EN 1155 en EN 1158 in gewone taal
Drie normnummers die je op elke productsticker tegenkomt. Wat ze betekenen:
- EN 1154 gaat over de dranger zelf: sluit hij betrouwbaar en met welke kracht.
- EN 1155 gaat over de vasthoudfunctie: mag dit apparaat een brandwerende deur openhouden en laat het op tijd los.
- EN 1158 gaat over dubbele deuren: de volgordeleider die zorgt dat de deuren in de juiste volgorde dichtvallen.
Voor een brandwerende deur wil je een dranger die aan EN 1154 voldoet én een vasthoudfunctie die EN 1155 heeft. Zit er alleen EN 1154 op, dan mag je die deur niet vastzetten.
Sluitkracht en maatvoering waar je op let
De sluitkracht wordt uitgedrukt in een EN-klasse. Hoe breder en zwaarder de deur, hoe hoger de klasse. Voor brandwerende deuren wordt in de praktijk minimaal EN 3 aangehouden, omdat de deur ook tegen een kierdichting en een valdorpel in moet sluiten.
| EN-klasse | Deurbreedte tot | Deurgewicht tot | Typisch voor |
|---|---|---|---|
| EN 2 | 850 mm | 40 kg | Lichte binnendeur, niet brandwerend |
| EN 3 | 950 mm | 60 kg | Standaard woningtoegangsdeur 880 mm |
| EN 4 | 1100 mm | 80 kg | Brede gangdeur, zware brandwerende deur |
| EN 5 | 1250 mm | 100 kg | Entreedeur bedrijfspand |
| EN 6 | 1400 mm | 120 kg | Zware stalen of glazen deur |
Verder let je op deze punten:
- Instelbaar bereik. De meeste vrijloopdrangers zijn traploos instelbaar van EN 3 tot EN 6, zodat je op de deur kunt afstemmen.
- Voeding. Reken op 24 V DC. Er moet dus een kabel naar de deur, meestal via de bovendorpel of een kabeldoorvoer in het scharnier.
- Bouwmaat. Een opbouwdranger met glijrail is ongeveer 60 mm hoog en 300 tot 400 mm breed. Meet de bovendorpel op voordat je bestelt.
- Draairichting. Bijna alle modellen zijn DIN links en DIN rechts te monteren, maar de glijrail moet je wel omdraaien.
- Rookmelder erin of erbij. Er zijn modellen met een ingebouwde rookmelder in de glijrail en modellen die je koppelt aan een losse rookmelder of aan de brandmeldinstallatie van het gebouw.
Waarvoor gebruik je een vrijloopdranger?
Vier situaties waarin dit type dranger echt iets oplost:
- Woningtoegangsdeur in een appartementencomplex. De deur moet zelfsluitend zijn, maar bewoners willen hem tijdens het uitladen van de auto open kunnen laten staan. Klassiek geval.
- Gang in een zorginstelling of woongroep. Bewoners met een rollator of rolstoel duwen een EN 4-dranger niet open. In vrijloop kost de deur ze geen kracht.
- Brandscheiding tussen kantoor en magazijn. Overdag loopt iedereen door, dus de deur staat het liefst open. Bij een melding valt hij dicht.
- Deur tussen garage en woonhuis. In veel woningen is dat een brandwerende deur. Met vrijloop kun je tijdens het klussen vrij heen en weer lopen.
Een brandwerende deur vastzetten met een deurvastzetter: liever niet
Dit is de meest gemaakte fout. Een gewone deurvastzetter, een haak of een deurstopper houdt de deur mechanisch open. Bij brand blijft die deur dus gewoon openstaan, want er is niets dat hem loslaat. Op een brandwerende deur mag dat niet.
Wil je de deur wel vast kunnen zetten, dan heb je een oplossing nodig die bij een melding vanzelf loslaat. Dat kan met een vrijloopdranger, of met een elektromagnetische deurvastzetter (een deurmagneet van 24 V) in combinatie met een gewone dranger. Beide voldoen aan EN 1155. Een deurbuffer of deurstopper is puur bedoeld om de muur te beschermen en heeft met brandveiligheid niets te maken.
Zo kies je er een in vijf stappen
- Check of de deur echt brandwerend is. Kijk op het typeplaatje in de bovenkant of de zijkant van het deurblad. Staat daar WRD 30, EI2 30 of 60 minuten, dan zit je goed.
- Meet de deur op. Breedte en gewicht bepalen de EN-klasse. Een standaard deurblad van 880 x 2015 mm van 40 mm dik in brandwerende uitvoering weegt al gauw 45 tot 55 kg.
- Bepaal de montagekant. Duwzijde of trekzijde, en DIN links of DIN rechts. Bij twijfel: ga voor de deur staan, zit het scharnier rechts dan is het DIN rechts.
- Kies de melder. Sluit je aan op een bestaande brandmeldinstallatie of neem je een uitvoering met een melder in de rail? In een woongebouw zonder installatie is dat tweede meestal het handigst.
- Regel de voeding. Zonder 24 V naast de deur werkt geen enkele vrijloopdranger. Laat dat door een installateur doen als er nog geen leiding ligt.
Uit de praktijk van onze showroom
Vorige maand kwam een VvE-bestuurder uit Doetinchem langs met een foto op zijn telefoon. Bewoners van hun complex hadden alle drangers op de woningtoegangsdeuren losgeschroefd, omdat de deuren te zwaar dichtvielen en niemand met boodschappen naar binnen kwam. De brandweer had daar bij een controle iets van gezegd.
We hebben samen doorgerekend wat het zou kosten om alle 24 deuren te voorzien van een vrijloopdranger. Dat werd te duur. Uiteindelijk is het een combinatie geworden: op de zes deuren aan de drukke middengang vrijloopdrangers, en op de rest een gewone dranger met glijarm die traploos naar EN 3 is teruggedraaid. Zachter dicht, nog steeds zelfsluitend, en de klachten waren weg. Niet elke deur heeft de duurste oplossing nodig.
Hulp nodig?
Weet je niet zeker of jouw deur brandwerend is, of twijfel je tussen een vrijloopdranger en een dranger met een elektromagnetische vastzetter? Stuur ons een foto van het typeplaatje en de bovendorpel en geef even door hoe breed de deur is. Dan zeggen we eerlijk wat je nodig hebt, ook als dat een goedkopere oplossing is dan waar je op mikte. Bellen mag natuurlijk ook, dan kijken we samen mee.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een deurdranger en een vrijloopdranger?
Een gewone deurdranger duwt de deur altijd dicht, dus je voelt bij elke opening de veerdruk. Een vrijloopdranger schakelt die veerdruk uit zolang er spanning op staat. De deur zwaait dan vrij. Valt de spanning weg of gaat de rookmelder af, dan sluit hij alsnog.
Werkt een vrijloopdranger nog als de stroom uitvalt?
Ja. Het systeem is stroomloos veilig ontworpen. Zonder spanning valt de koppeling in en gedraagt de dranger zich als een normale zelfsluitende deurdranger. Je deur is bij een storing dus juist wél beveiligd.
Mag ik een brandwerende deur met een deurvastzetter openhouden?
Nee. Een mechanische vastzetter of deurstopper laat bij brand niet los, waardoor de brandscheiding niet werkt. Alleen vasthoudsystemen volgens EN 1155 mogen een brandwerende deur openhouden, omdat die bij een melding automatisch loslaten.
Welke sluitkracht heb ik nodig voor een brandwerende deur?
Reken voor een brandwerende deur op minimaal EN 3. Bij een deurbreedte boven 950 mm of een deurgewicht boven 60 kg ga je naar EN 4. De meeste vrijloopdrangers zijn instelbaar van EN 3 tot EN 6, zodat je na montage nog kunt bijstellen.
Kan een vrijloopdranger op een schaararm?
Nee, een vrijloopdranger heeft altijd een glijarm met glijrail nodig. Alleen daarmee kan de arm vrij meelopen zonder tegendruk. Een schaararm is mechanisch gekoppeld en kan die vrijloop niet maken.
Heb ik er een brandmeldinstallatie voor nodig?
Niet per se. Zit er in het gebouw al een brandmeldinstallatie, dan sluit je de dranger daarop aan. Is die er niet, dan kies je een uitvoering met een rookmelder in de glijrail of koppel je hem aan een losse melder boven de deur.
Wat kost een vrijloopdranger ongeveer?
Voor een complete vrijloopdranger met glijrail begint het rond de 350 euro, en met een geïntegreerde rookmelder loopt dat op naar 500 tot 700 euro per deur. Een gewone dranger met een losse elektromagnetische vastzetter is vaak goedkoper, maar vraagt wel meer montagewerk.
