RVS Krukespagnolet

Wat is een krukespagnolet en wanneer heb je er een nodig?

Een krukespagnolet is een kruk met een mechaniek eronder dat twee stangen aanstuurt. Draai je de kruk omhoog of omlaag, dan schuift de bovenste stang naar het bovenkozijn en de onderste naar de vloer of de onderdorpel. Waar een gewone raamkruk of deurkruk alleen in het midden pakt, zet een espagnolet de vleugel op twee plekken vast. Dat maakt het verschil bij hoge en smalle vleugels, want die kunnen in het midden dicht zitten en aan de bovenkant toch klapperen of gaan kromtrekken.

Je komt een krukespagnolet in de praktijk tegen op openslaande tuindeuren, terrasdeuren, Franse balkondeuren en op hoge raamvleugels in oudere woningen. Bij openslaande deuren zit hij vrijwel altijd op de passieve vleugel, de deur die normaal dicht blijft staan. Die vleugel heeft geen slot nodig, maar moet wel stevig vastzitten zodat de actieve vleugel ertegenaan kan sluiten. Precies dat doet een espagnolet.

Hoe bepaal je links of rechts?

Ga aan de binnenzijde voor de deur of het raam staan, dus aan de kant waar de kruk zit. Kijk waar de scharnieren zitten. Zitten de scharnieren links, dan komt de kruk rechts en bestel je een rechtsuitvoering. Zitten de scharnieren rechts, dan bestel je links. Bij een set openslaande deuren geldt dit voor de passieve vleugel, niet voor de vleugel waar je dagelijks doorheen loopt.

Deze bepaling is niet uit te wisselen. De espagnolet heeft een vaste draairichting in het mechaniek, dus een linksuitvoering op een rechtse deur monteren werkt niet. Twijfel je, maak dan een foto van de gesloten vleugel van binnenuit, met de scharnieren erop, voordat je bestelt.

T-recht, L-recht of hoek 90 graden, wat betekent dat?

Die aanduiding gaat over de vorm van het huis waar de kruk in zit en over de richting waarin de stangen eruit komen. Bij de T-rechte uitvoering komen de stangen recht naar boven en recht naar beneden uit een symmetrisch huis, en zit de kruk in het midden. Dat is de gangbare keuze voor een vlakke vleugel waar boven en onder evenveel ruimte is.

Bij de L-rechte uitvoering loopt er een stang recht door en buigt de andere zijde af, wat past bij een vleugel waar aan een kant minder ruimte is, bijvoorbeeld door een dwarsregel of een kalf. De uitvoering met hoek 90 graden heeft een geknikt huis, waarbij de kruk haaks op het stangenwerk staat. Die gebruik je als de kruk op de zijkant van de stijl moet komen in plaats van op het vlak, wat voorkomt bij diepe kozijnen en bij deuren met een smalle stijl.

Ons advies: haal eerst de oude espagnolet eruit en leg hem naast de productfoto voordat je kiest. De drie vormen lijken op een foto op elkaar, maar bepalen wel of het gat in je vleugel klopt.

Welke maten meet je op?

De stangenset is 2x1245 mm lang, dus twee stangen van 1245 mm. Samen met het huis van de kruk overbrug je daarmee vleugels tot ongeveer 2600 mm hoog. Is jouw vleugel korter, en dat is bij vrijwel elke standaard deur het geval, dan kort je de stangen zelf in met een ijzerzaag of een slijptol. Meet daarvoor vanaf het hart van het krukgat tot aan de onderkant en de bovenkant van de vleugel, trek daar de inloopdiepte van de sluitkom af, ongeveer 10 tot 15 mm, en zaag dan pas.

De krukstift is 8 mm vierkant, de standaard voor deurbeslag in Nederland. Zit er in dezelfde vleugel ook raambeslag, let dan op dat raamkrukken met 7 mm werken en dus niet uitwisselbaar zijn. De bevestiging gaat met schroeven in RVS. Voorboren met een 2,5 mm boortje is bij hardhout geen overbodige stap. De sluitkommen voor boven en onder horen erbij en zet je pas definitief vast nadat je de vleugel een paar keer hebt dichtgedaan en gezien hebt waar de stang precies uitkomt.

RVS 304 of RVS 316, maakt dat uit?

Voor beslag dat binnen zit en alleen aan de binnenkant van een tuindeur hangt, is RVS 304 ruim voldoende. Dat is de standaardkwaliteit voor bouwbeslag en die houdt zich in een normaal binnenklimaat probleemloos. RVS 316 heeft molybdeen in de legering en is daardoor beter bestand tegen chloriden, wat het de logische keuze maakt binnen ongeveer 10 kilometer van de kust of in een zwembadruimte.

Geborsteld RVS heeft een zichtbare borstelrichting. Maak het schoon in de richting van die borstelstructuur en niet dwars erop, want dwars poetsen laat op termijn een matte vlek achter die je niet meer wegkrijgt. Wat je bij RVS soms ziet zijn kleine roestpuntjes. Dat is bijna nooit het RVS zelf maar aangehecht ijzerstof, bijvoorbeeld van een boormachine of van slijpvonken tijdens de klus. Dat poets je weg met een RVS reiniger.

Hoe monteer je een krukespagnolet?

Haal eerst de oude kruk en de oude stangen eruit en controleer of het krukgat in de vleugel op dezelfde hoogte zit als bij de nieuwe espagnolet. Schuif het huis op zijn plek en schroef het losjes vast. Steek de stangen in de aansluitingen aan boven en onderzijde en beweeg de kruk een paar keer om te zien hoe ver de stangen uitlopen. Meet dan af waar de sluitkommen in het kozijn moeten komen, boor die voor en schroef ze vast.

Test daarna tien keer openen en sluiten. De stangen moeten soepel in de kommen lopen zonder dat je de kruk moet forceren. Loopt het zwaar, dan zit de sluitkom een paar millimeter verkeerd of is de stang net te lang. Corrigeer dat voordat je alle schroeven definitief aandraait, want een espagnolet die met kracht dicht moet, slijt in het mechaniek en gaat na een paar jaar spelen.

Wat past hierbij?

Dezelfde producten staan onder een tweede benaming op RVS kruk raam espagnolet, want beide termen worden in de markt door elkaar gebruikt. Wil je dit type in een andere kleur vergelijken, dan vind je het volledige overzicht op krukespagnolet. Moet de vleugel ook in een vaste kierstand kunnen blijven staan voor ventilatie, dan hoort daar een uitzetter bij uit RVS raamuitzetter. Voor sluitingen, uitzetters en krukken voor de overige ramen in huis kijk je op raambeslag.

Onderhoud

Neem het RVS eens per maand af met een vochtige microvezeldoek in de borstelrichting. Gebruik geen schuurspons, chloorhoudende reiniger of ammonia. Het mechaniek in het huis en de uiteinden van de stangen geef je eens per jaar een korte spuit droge teflonspray. Gebruik geen kruipolie of vet, want die trekken stof aan en maken het mechaniek na twee jaar juist stroever. Controleer bij die jaarlijkse ronde ook of de sluitkommen nog vastzitten, want die komen los door het openen en sluiten.

Conclusie

Bepaal eerst de draairichting aan de hand van de scharnieren, kies daarna de vorm van het huis die bij je oude espagnolet past, en kort de stangen van 1245 mm in op je eigen vleugelhoogte. RVS 304 volstaat binnen, RVS 316 kies je aan de kust. Bestel je voor 20:00 en is het product voorradig, dan ligt het de volgende werkdag op je deurmat.

Veelgestelde vragen