Scharnieren voor deuren en meubels
Opdek, stomp of paumelle: hier gaat het meestal mis
Dit is de vraag die de meeste retouren veroorzaakt, dus beantwoord hem voordat je verder kijkt. Doe de deur open en kijk naar de rand.
Valt de deur met een sponning over het kozijn heen, zodat je het kozijn aan de scharnierzijde niet ziet? Dan heb je een opdekdeur, en daar horen gekropte scharnieren of opdekpaumelles bij. Valt de deur vlak in het kozijn, zodat deur en kozijn aan de voorkant in een vlak liggen? Dan is het een stompe deur, en gebruik je rechte bladscharnieren of stompe paumelles.
Een paumelle is geen apart deurtype maar een uitvoering: de twee helften zijn los te nemen, zodat je de deur van de hengsels tilt zonder de schroeven los te draaien. Handig bij zware deuren en bij deuren die je vaker uithangt. Kijk voor het complete aanbod ook bij scharnieren en paumelles.
Twee maten dekken vrijwel alle binnendeuren
Meet de hoogte en de breedte van het scharnierblad in gesloten toestand, dus de losse helft die op de deur zit. Bij Nederlandse binnendeuren kom je vrijwel altijd op een van deze twee uit:
- 89x89 mm. De gangbaarste maat voor binnendeuren en de maat die je bij nieuwbouw standaard tegenkomt.
- 76x76 mm. Iets kleiner, veel te vinden in oudere woningen en bij lichtere deuren.
Voor buitendeuren en zware massieve deuren zijn ook 100x100 mm en 130x130 mm gangbaar. Let daarbij op de bladdikte: 3 mm staal draagt aanzienlijk meer dan de dunnere uitvoeringen die je bij lichte binnendeuren aantreft.
Hoeveel scharnieren heb je per deur nodig?
Voor een normale binnendeur zijn drie scharnieren de standaard. Bij deuren hoger dan 230 cm of bij zware massieve deuren gaan er vier op, waarvan vaak twee dicht bij elkaar bovenin, want daar zit de meeste trekkracht.
Twee scharnieren is alleen genoeg bij lichte kastdeurtjes. Op een binnendeur zorgt het er na een paar jaar voor dat de deur gaat zakken en langs het kozijn schuurt.
Kogellager of glijlager: de belangrijkste keuze
Een glijlagerscharnier heeft geen lager tussen de scharnierhelften. Dat werkt prima op een lichte binnendeur, maar bij intensief gebruik gaat het na verloop van tijd piepen en slijten.
Een kogellagerscharnier heeft kleine kogellagers tussen de bladen. Daardoor draait de deur soepeler, blijft hij stil en draagt het scharnier meer gewicht.
Ons advies: neem kogellagerscharnieren voor alle deuren die je dagelijks gebruikt en voor elke deur zwaarder dan 40 kg. Het prijsverschil is klein en het scheelt je een piepende deur op de gang. Glijlager is prima voor een bergingsdeur of een kastdeur.
Buitendeuren: let op materiaal en inbraakwering
Buiten hangt de levensduur op het materiaal. RVS in kwaliteit AISI 304 volstaat in het binnenland; woon je binnen een paar kilometer van zee, kies dan AISI 316, dat beter tegen zoute lucht kan. Een poedercoating op staal ziet er strak uit, maar een beschadiging aan de rand kan gaan roesten.
Voor een buitendeur hoort er daarnaast een dievenklauw op: een stalen pen op het scharnier die in een gat in het kozijn grijpt, zodat de deur ook uit de hengsels niet open kan. Veiligheidsscharnieren met SKG-keurmerk hebben die pen standaard. Voor het Politiekeurmerk Veilig Wonen is dit op naar buiten draaiende deuren een eis.
Scharnieren zelf vervangen
Vervang je oude scharnieren door dezelfde maat, dan kun je meestal de bestaande sparing gebruiken. Zit het nieuwe scharnier iets anders, boor de gaten dan niet opnieuw in hetzelfde hout: draai een houten plug met wat houtlijm in het oude gat, laat het drogen en boor daarna voor. Anders draait de schroef zich niet meer vast.
Werk altijd van boven naar beneden en laat de bovenste twee schroeven van het bovenste scharnier tot het laatst los, dan zakt de deur niet weg terwijl je bezig bent.
Veelgestelde vragen
Hoeveel scharnieren per deur?
Drie voor een normale binnendeur. Vier bij deuren boven 230 cm hoog of bij zware massieve deuren, met twee scharnieren bovenin waar de trekkracht zit.
Welke maat scharnieren heb ik nodig?
Meet het scharnierblad. Bij Nederlandse binnendeuren is dat vrijwel altijd 89x89 mm of 76x76 mm. Voor zware en buitendeuren kom je op 100x100 mm of groter uit.
Wat is het verschil tussen een scharnier en een paumelle?
Bij een paumelle zijn de twee helften los te nemen, zodat je de deur van de hengsels tilt zonder schroeven los te draaien. Bij een gewoon scharnier zit de pen vast.
Hoe weet ik of mijn deur opdek of stomp is?
Kijk naar de deurrand aan de scharnierzijde. Valt de deur met een sponning over het kozijn, dan is hij opdek. Ligt de deur vlak in het kozijn, dan is hij stomp.
Waarom piept mijn deur?
Meestal is het lager of de pen droog. Een druppel zuurvrije olie op de pen helpt vaak direct. Blijft het piepen of voelt de deur zwaar, dan is het scharnier versleten en is een kogellagerscharnier de duurzame oplossing.
Kan ik scharnieren voor meubels ook op een deur gebruiken?
Nee. Meubelscharnieren zijn gemaakt voor lichtere belasting en voor kastdeurtjes. Een binnendeur van 25 kg trekt ze uit het hout.
Wat mensen er meestal bij bestellen
Gaat de deur toch van de hengsels, dan is dit het moment voor de rest: deurkrukken, een insteekslot als het slot al jaren piept, en deurstoppers zodat de kruk niet in de muur slaat. Bestel je voor 20:00, dan gaat je bestelling dezelfde werkdag de deur uit, mits het product op voorraad is.