Waarom piept je deur eigenlijk?
Bijna altijd zit het in het scharnier. De pen draait in de huls, en als daar geen laagje smering meer tussen zit, schuurt metaal langs metaal. Dat geluid hoor je pas als het er is, maar het bouwt zich langzaam op.
Er zijn drie oorzaken die we in de showroom veruit het vaakst tegenkomen:
- Uitgedroogde scharnierpen. De fabriekssmering is verdwenen. Dit is veruit de meest voorkomende reden en ook de makkelijkste om op te lossen.
- Vuil in het scharnier. Stof, houtstof van een verbouwing en zand kruipen tussen de knopen. Smeren zonder eerst schoonmaken werkt dan niet.
- De deur hangt scheef. Dan piept het niet bij het draaien maar bij het sluiten, en schuurt de deur tegen het kozijn. Smeren helpt daar niets tegen.
Weet je niet zeker welke van de drie het is? Doe de test hieronder, die kost een halve minuut.
Piepende deur verhelpen in vier stappen
Stap 1: bepaal welk scharnier het doet
Zet de deur half open. Til hem met je handen licht op aan de krukzijde en beweeg hem heen en weer. Piept het nu niet meer, dan is het scharnier de boosdoener. Piept het nog steeds, dan schuurt de deur ergens tegen het kozijn of het slot.
Een deur heeft meestal twee of drie scharnieren, en vaak piept er maar een. Laat iemand de deur langzaam bewegen terwijl jij met je oor bij elk scharnier gaat staan. Zo hoef je niet alles te smeren.
Stap 2: maak het scharnier eerst schoon
Dit is de stap die de meeste mensen overslaan, en precies daarom komt het piepen na twee weken terug. Veeg de knopen van het scharnier af met een droge doek. Zit er aangekoekt vuil tussen, gebruik dan een oude tandenborstel of een tandenstoker langs de naad. Werk droog, want water in een scharnier geeft later roest.
Heb je een scharnier met losse pen, dan kun je die er helemaal uittikken met een spijker en een hamer. Je maakt de pen en de huls schoon en zet hem terug. Bij een paumelle kan dat ook: een paumelle bestaat uit twee losse helften, dus die haal je uit elkaar door de deur op te tillen.
Stap 3: smeer met het juiste middel
Breng het smeermiddel aan bovenop het scharnier, bij de naad waar de pen in de huls verdwijnt. De zwaartekracht doet de rest. Een korte spuit is genoeg, meer helpt niet en geeft alleen druipwerk op je deurpost.
Welk middel je kiest, maakt wel uit. Zie de tabel verderop, maar de korte versie: siliconenspray of een teflonspray, geen dikke olie en geen vet.
Stap 4: beweeg de deur en veeg na
Open en sluit de deur tien tot vijftien keer achter elkaar. Zo verdeelt het middel zich over de hele pen. Veeg daarna het overschot van het scharnier en van het kozijn af met een doek, anders vangt het straks weer stof.
Piept het nog? Herhaal stap 2, want dan zit er waarschijnlijk nog vuil in dat je niet hebt weggehaald.
Welk smeermiddel gebruik je voor scharnieren?
Dit is waar het bij veel mensen misgaat. Wat je in de schuur hebt staan, is niet altijd het juiste. Kruipolie zoals WD40 stopt het piepen wel, maar het is een kruipmiddel en geen smeermiddel: na een paar weken is het verdampt en piept het opnieuw.
| Middel | Geschikt? | Waarom |
|---|---|---|
| Siliconenspray | Ja, eerste keus | Smeert lang, trekt geen stof aan, tast lak en rubber niet aan |
| Teflonspray (PTFE) | Ja | Droge film, blijft het langst zitten bij intensief gebruikte deuren |
| Naaimachineolie | Kan | Werkt prima, maar kan druipen en vlekken geven op een lichte vloer |
| Kruipolie (WD40) | Alleen tijdelijk | Verdampt, dus binnen enkele weken piept het weer |
| Vet of vaseline | Nee | Te dik, trekt stof aan en maakt het probleem na een maand erger |
| Slotspray | Niet voor scharnieren | Bedoeld voor cilinders, te dun voor een scharnierpen |
Let op het verschil met een slot. Voor een cilinder gebruik je juist wel een speciale slotspray of grafietpoeder, nooit olie. Dat leggen we uit in ons artikel over het smeren van een cilinderslot.
Het piept nog steeds na het smeren
Dan is smeren niet de oplossing en zit het elders. Loop deze drie na.
De schroeven zitten los
Draai alle scharnierschroeven met de hand aan. Draait een schroef rond zonder te pakken, dan is het schroefgat uitgelopen. Vul het gat met houtlijm en een paar tandenstokers, laat het een nacht drogen en draai er daarna een nieuwe schroef in. Werkt dat niet, gebruik dan een dikkere of langere scharnierschroef.
De pen is versleten
Speling op de pen herken je zo: pak de deur aan de krukzijde vast en beweeg hem op en neer. Voel je een klik of hoor je getik, dan is de pen of de huls uitgesleten. Bij een scharnier met losse pen vervang je alleen de pen. In alle andere gevallen vervang je het hele scharnier.
De deur hangt scheef
Als het geluid meer een schuurgeluid is dan een piep, en als er een glimmende veeg op het kozijn of een schaafplek op de deur zit, dan klemt de deur. Dat los je op door af te stellen of door het bovenste scharnier iets dieper in te laten. Een onzichtbaar scharnier is hier in het voordeel, want die zijn vaak in drie richtingen verstelbaar met een inbussleutel.
Scharnier vervangen: welke maat heb je nodig?
Ga je het scharnier toch vervangen, meet dan eerst het bestaande scharnier op met de deur dicht. Je meet het blad in gesloten toestand: hoogte maal breedte. Neem ook de bladdikte mee, want een dikker blad past niet in dezelfde uitsparing.
| Maat | Bladdikte | Waar je hem vindt | Aantal per deur |
|---|---|---|---|
| 76 x 76 mm | 2,0 tot 2,5 mm | Lichte binnendeuren, kastdeuren | 2 |
| 80 x 80 mm | 2,5 mm | Belgische maat, veel in oudere woningen | 2 of 3 |
| 89 x 89 mm | 2,5 tot 3,0 mm | De Nederlandse standaard voor binnen- en buitendeuren | 3 |
| 150 x 89 mm | 3,0 mm | Zware en brandwerende deuren, SKG-uitvoeringen | 3 of 4 |
| 160 x 32 mm | Ingefreesd | Onzichtbare scharnieren, 3D verstelbaar | 2 of 3 |
Vervang bij voorkeur alle scharnieren van een deur tegelijk, ook als er maar een versleten is. Twee nieuwe en een oude geeft bijna altijd een deur die net niet meer recht hangt. In ons scharnierassortiment staan 474 uitvoeringen, en de kogellagerscharnieren zijn de variant die het minst snel opnieuw gaat piepen. Merken die we voeren zijn onder andere Dulimex, Intersteel, AXA, Formani en HDD.
Uit de praktijk van onze showroom
Een klant uit Uden kwam langs met de vraag welke spuitbus hij nodig had, want hij smeerde zijn slaapkamerdeur al voor de derde keer in een half jaar. Hij gebruikte kruipolie, en dat verdampt gewoon.
We hebben hem een siliconenspray meegegeven en gevraagd om eerst met een tandenborstel langs de naad te gaan. Het scharnier bleek vol te zitten met gipsstof van een verbouwing van twee jaar eerder. Na schoonmaken en een keer smeren is hij er drie jaar later nog steeds vanaf. Totale kosten: 8 euro voor een bus die nog halfvol is.
Wat bestel je nu?
Piept het en zit het scharnier nog stevig vast, dan heb je alleen een bus siliconen- of teflonspray nodig. Geen scharnieren bestellen dus.
Zit er speling op de pen of lopen de schroefgaten uit, bestel dan per deur een complete set: drie kogellagerscharnieren van 89 x 89 mm in de kleur van je deurklinken, plus een setje scharnierschroeven in een dikkere maat voor het geval de oude gaten te ruim zijn. Meet voor het bestellen de bestaande maat op met de deur dicht.
Hulp nodig?
Twijfel je of je een nieuw scharnier nodig hebt of alleen een spuitbus? Stuur ons een foto van het scharnier met de deur open, dan kijken we mee. Kom je liever langs, dan liggen alle maten in de showroom naast elkaar en kun je het verschil tussen een gewone paumelle en een kogellagerscharnier gewoon even in je hand voelen.
Veelgestelde vragen
Waarmee kun je het beste een piepende deur smeren?
Met siliconenspray of teflonspray. Die smeren lang en trekken geen stof aan. Kruipolie zoals WD40 stopt het piepen wel, maar verdampt, waardoor het geluid binnen enkele weken terugkomt. Vet en vaseline zijn te dik en maken het op termijn erger.
Waar breng je het smeermiddel precies aan?
Bovenop het scharnier, in de naad waar de pen in de huls verdwijnt. Een korte spuit is genoeg. Beweeg de deur daarna tien tot vijftien keer, zodat het middel zich over de hele pen verdeelt, en veeg het overschot af.
Waarom komt het piepen na een paar weken terug?
Twee oorzaken. Of je hebt kruipolie gebruikt in plaats van een echt smeermiddel, of er zat nog vuil in het scharnier. Maak de naad eerst droog schoon met een tandenborstel en smeer daarna pas.
Hoe weet ik of het scharnier versleten is?
Pak de deur aan de krukzijde vast en beweeg hem op en neer. Voel je een klik of hoor je getik, dan zit er speling op de pen. Bij een scharnier met losse pen vervang je alleen de pen, anders vervang je het hele scharnier.
Mijn deur piept niet maar schuurt, is dat hetzelfde?
Nee. Schuren betekent dat de deur tegen het kozijn aan loopt, meestal aan de bovenkant of bij de sluitkant. Je herkent het aan een glimmende veeg op het kozijn. Smeren helpt daar niet tegen, de deur moet worden afgesteld.
Hoe vaak moet je scharnieren smeren?
Bij normaal gebruik een keer per jaar is ruim voldoende. Buitendeuren en deuren die tientallen keren per dag opengaan, zoals een keuken- of toiletdeur, kun je beter twee keer per jaar doen. Controleer meteen of de schroeven nog vastzitten.
Welke maat scharnier heb ik nodig als ik moet vervangen?
Meet het bestaande scharnier op met de deur dicht: hoogte maal breedte, plus de bladdikte. In Nederland is 89 x 89 mm de standaard voor binnen- en buitendeuren, 76 x 76 mm voor lichtere deuren en 80 x 80 mm is de Belgische maat die je in oudere woningen tegenkomt.
