Raamespagnolet

Wat doet een raamespagnolet en wanneer heb je er een nodig?

Een raamespagnolet vergrendelt een raamvleugel of openslaande deur op meerdere punten tegelijk. Vanuit een bedieningspunt in het midden lopen twee stangen naar boven en naar beneden, die in sluitpotten in het kozijn grijpen. Je haalt de hendel om en de vleugel wordt over de volle hoogte tegen het kozijn getrokken in plaats van alleen in het midden.

Dat is precies waarom je hem nodig hebt bij hoge en brede vleugels. Bij een raam vanaf ongeveer 150 cm hoog houdt een enkele sluiting de boven- en onderkant onvoldoende vast, waardoor de vleugel bij wind gaat klapperen en er regen langs de randen naar binnen kan trekken. Bij een gewoon binnenraam van normale afmetingen is dat niet nodig en volstaat een raamsluiting in het midden.

Kruk-espagnolet of pomp-espagnolet: wat kies je?

Beide sturen dezelfde stangen aan, alleen de bediening verschilt. Een kruk-espagnolet bedien je met een draaiende kruk, net als een gewone raamkruk. Dat gaat snel en met weinig kracht, en het past bij moderne kozijnen en nieuwbouw. Een pomp-espagnolet heeft een verticale hendel die je op en neer beweegt, de klassieke vorm die je in jaren-30 woningen en monumenten tegenkomt.

De keuze is dus vooral stijl en bedieningsgemak. Ons advies: houd aan wat er zat. Vervang je in een klassiek pand, dan kies je pomp, want een kruk oogt daar meteen modern tussen de oorspronkelijke details. Bouw je nieuw of moderniseer je, dan is een kruk comfortabeler. De uitvoeringen staan gescheiden bij pomp-espagnolet en bij gewoon espagnolet, zodat je meteen alleen het type ziet dat je zoekt.

Links of rechts: hoe bepaal je de draairichting?

Espagnolets worden links- en rechtsdraaiend geleverd en dat is de meest gemaakte bestelfout. Ga aan de kant staan waar je de espagnolet bedient, dus aan de binnenzijde, en kijk waar de scharnieren zitten. Zitten de scharnieren aan je linkerhand, dan heb je een linkse uitvoering nodig. Zitten ze rechts, dan een rechtse.

Twijfel je, maak dan een foto van de gesloten vleugel vanaf de binnenkant, met de scharnieren in beeld. Bij een dubbele deur bepaalt de loopdeur, dus de deur die je dagelijks gebruikt, de richting. De vaste deur krijgt de espagnolet en de loopdeur het slot. Zet dat op papier voordat je bestelt, want een verkeerd draaiende espagnolet is niet om te bouwen.

Welke stanglengte heb je nodig?

De standaard stangensets zijn 2x1245 mm en 2x1250 mm, gemeten vanaf het bedieningspunt naar boven en naar beneden. Die maat is niet toevallig: hij past op de meeste standaard raam- en deurhoogtes in de Nederlandse woningbouw. Daarnaast zijn er universele stangen van 1500 mm en 3000 mm die je zelf op maat inkort met een ijzerzaag.

Meet de afstand van het hart van het bedieningspunt tot de bovenkant van de vleugel en tot de onderkant. Die twee maten zijn zelden gelijk, omdat de kruk meestal iets onder het midden zit. Kies daarom een set die aan beide kanten lang genoeg is en kort de langste in, of neem een universele stang. Kort nooit te ruim in: een stang die net te kort is grijpt niet meer in de sluitpot en die kun je niet meer verlengen.

Hoek, L-recht of T-recht: welk model past op je kozijn?

Kruk-espagnolets zijn er in drie basisvormen, en die gaan over hoe de stang vanaf het bedieningspunt naar het kozijn loopt. Bij een uitvoering met hoek van 90 graden maakt de stang een haakse bocht, wat je gebruikt als het bedieningspunt op het vlakke deel van de vleugel zit en de stangen langs de zijkant lopen. Bij een L-rechte uitvoering loopt de stang recht door vanaf een aansluiting aan de zijkant.

Bij een T-rechte uitvoering splitst de stang zich vanuit het midden naar boven en beneden in een T-vorm, wat de meest voorkomende situatie is bij een centraal geplaatste kruk. Kijk naar je bestaande espagnolet of naar de ruimte op je vleugel voordat je kiest. Zit er nog een oude in, dan is dat je beste referentie. Bouw je nieuw, kijk dan hoeveel vlakke ruimte er naast het glas overblijft voor de stang en de afdekplaat.

Opbouw of inbouw

Een opbouwespagnolet schroef je op de vleugel, met de stangen zichtbaar in een goot of onder een afdekprofiel. Dat is de eenvoudigste montage en de gebruikelijke oplossing bij renovatie, omdat je niets hoeft weg te frezen. In klassieke panden hoort die zichtbare stang bovendien bij het beeld.

Een inbouwespagnolet frees je in de vleugel weg, waardoor je alleen het bedieningspunt en de sluitpotten ziet. Dat is netter en wordt vaak in de fabriek gedaan bij nieuwe kozijnen. Zelf inbouwen in een bestaande vleugel is bewerkelijk: je freest een gleuf over de volle hoogte en dat moet strak, anders klemt de stang. Ons advies bij renovatie: kies opbouw, tenzij er al een gefreesde gleuf in de vleugel zit.

Afsluitbaar of niet, en in welke kleur?

Een afsluitbare espagnolet heeft een cilinder of drukknop in de greep, waarmee je de bediening blokkeert. Iemand die van buitenaf bij het glas kan, kan de hendel dan niet omzetten door een ruitje te breken. Voor tuindeuren en ramen op de begane grond is dat de verstandige keuze, en het Politiekeurmerk Veilig Wonen vraagt er ook om. Voor een verdiepingsraam dat niet bereikbaar is, is een niet-afsluitbare uitvoering voldoende. Afsluitbare bediening voor gewone ramen vind je bij raamkrukken afsluitbaar.

Qua uitvoering zie je mat zwart, RVS geborsteld, messing gelakt, messing getrommeld en nikkel mat, vaak in combinatie met een houten greep in ebbenhout bij de klassieke pompmodellen. Universele espagnolets van 1500 en 3000 mm zijn er onder meer in puur zwart en messing getrommeld. Houd de finish gelijk aan je overige raambeslag in dezelfde ruimte, want een espagnolet is een groot en opvallend onderdeel op de vleugel.

Kort samengevat

Bepaal eerst kruk of pomp, dan links of rechts, en meet daarna de stanglengte boven en onder het bedieningspunt apart op. Bij renovatie is opbouw vrijwel altijd de praktische keuze, en op de begane grond kies je afsluitbaar. Twijfel je over de draairichting of het model, stuur dan een foto van de gesloten vleugel vanaf de binnenzijde met de scharnieren in beeld naar info@deurbeslag-expert.nl. Bestel je op een werkdag voor 20:00 en is je product op voorraad, dan ligt het de volgende werkdag in huis.

Veelgestelde vragen