Wat is de doornmaat van een slot?
De doornmaat is de afstand van de voorkant van de voorplaat tot het hart van het krukgat, gemeten in millimeters. Simpel gezegd: hoe diep het slot in je deur zit. Een binnendeur van 40 mm dik heeft meestal een slot met doornmaat 50 mm. Bij een stevige voordeur zit je al snel op 60 of 65 mm.
Waarom die maat zo nauw luistert? Het nieuwe slot moet in de bestaande sparing van je deur passen. Is de doornmaat te groot, dan past het slot niet zonder extra frezen. Is hij te klein, dan komt je deurkruk te dicht bij de deurlijst te zitten en stoot je met je knokkels tegen het kozijn. Een verschil van 5 mm voel je meteen.
Doornmaat meten: zo doe je dat
Hier heb je geen speciaal gereedschap voor nodig. Een rolmaat of een schuifmaat is genoeg.
- Zet de deur open en kijk naar de smalle zijkant, daar waar de voorplaat van het slot zit.
- Meet van de buitenkant van de voorplaat (het metalen strookje met de schroeven) tot het midden van het vierkante krukgat.
- Rond af op de dichtstbijzijnde standaardmaat. Meet je 49 of 51 mm, dan is het vrijwel zeker een 50 mm slot.
Meet je liever heel precies? Draai de twee schroeven in de voorplaat los en trek het slot uit de deur. Los in je hand meet je nauwkeuriger dan met het slot nog in de sparing. Meteen handig, want dan lees je vaak ook het typenummer op de kast af.
Gangbare doornmaten en waar je ze tegenkomt
| Doornmaat | Typische deur | Let op |
|---|---|---|
| 40 mm | Smalle kastdeur, kamerdeur met smal stijlwerk | Weinig ruimte, kruk zit dicht op de rand |
| 50 mm | De meeste binnendeuren in Nederland | Standaardmaat, ruimste keuze aan sloten |
| 55 mm | Binnendeur, veel gebruikt bij woningbouw | Wordt vaak verward met 50 mm, dus goed meten |
| 60 mm | Voordeur, achterdeur, tuindeur | Meestal in combinatie met PC 72 |
| 65 tot 80 mm | Zware buitendeur, poort, bedrijfsdeur | Kleiner aanbod, check de levertijd |
Wat is de PC-maat en waarom moet die kloppen?
De PC-maat is de afstand tussen het hart van het krukgat en het hart van het cilindergat. PC staat voor profielcilinder. Waar de doornmaat bepaalt of het slot in de deur past, bepaalt de PC-maat of je beslag en je cilinder op de gaten van het slot uitkomen.
In Nederland kom je drie maten het vaakst tegen. PC 55 zie je bij binnendeursloten met een cilinder en bij ouder woningbouwbeslag. PC 72 is de gangbare maat voor voordeuren en achterdeuren. PC 92 hoort meestal bij een meerpuntssluiting. Op je veiligheidsbeslag of langschild staat dezelfde maat, dus die drie moeten met elkaar overeenkomen: slot, schild en cilinder.
Een handige controle: meet de afstand tussen de twee gaten in je oude schild. Zit daar 72 mm tussen, dan heb je PC 72. Loopt je deur op een loopslot zonder cilinder, dan heb je helemaal geen PC-maat nodig.
Alle maten die je nodig hebt op een rij
| Maat | Wat het is | Gangbare waardes |
|---|---|---|
| Doornmaat | Voorplaat tot hart krukgat | 40, 50, 55, 60, 65 mm |
| PC-maat | Hart krukgat tot hart cilindergat | 55, 72, 92 mm |
| Krukstift | Vierkante stift door het krukgat | 8 mm (soms 7 of 9 mm) |
| Voorplaat | Strook op de deurkant, recht of afgerond | 20 of 24 mm breed, 235 tot 245 mm lang |
| Badkamer-as | Krukgat tot vrij- en bezetsluiting | 57 of 63 mm, stift 8 mm |
Vergeet de voorplaat niet. Een afgeronde voorplaat past niet zomaar in een sparing die recht is uitgefreesd. Dat kost je anders alsnog een frees en een half uur werk. De sluitplaat in het kozijn moet ook bij het nieuwe slot passen, want dagschoot en nachtschoot zitten niet bij elk merk op dezelfde hoogte.
Welk type insteekslot heb je nodig?
De maten zijn maar de helft van het verhaal. Het type slot bepaalt hoe de deur werkt. Een loopslot heeft alleen een dagschoot en klikt dicht, meer niet. Een dag-en-nachtslot heeft er een nachtschoot bij die je met een sleutel op slot draait. Een toilet- en badkamerslot heeft geen cilinder maar een vrij- en bezetsluiting.
Twijfel je tussen een gewoon insteekslot en een magneetslot? Een magneetslot heeft een magnetische dagschoot en sluit een stuk stiller. We hebben dat verschil uitgebreid uitgewerkt in onze blog insteekslot of magneetslot. De doornmaat en PC-maat meet je bij allebei precies hetzelfde op.
Insteekslot vervangen: stap voor stap
- Haal de deurkruk eraf. Draai de stelschroefjes in de rozetten of het schild los en trek de kruk van de krukstift.
- Draai de cilinder eruit. De cilinderschroef zit in de voorplaat, meestal onder het krukgat. Zet de sleutel in de cilinder en draai hem een klein stukje, dan komt het nokje vrij en glijdt de cilinder eruit.
- Draai de twee schroeven in de voorplaat los.
- Trek het slot uit de deur. Zit het vast, wrik dan voorzichtig met een schroevendraaier onder de voorplaat. Gebruik een doekje zodat je het hout niet beschadigt.
- Meet het oude slot na: doornmaat, PC-maat, breedte en lengte van de voorplaat. Vergelijk die met het nieuwe slot voordat je verder gaat.
- Schuif het nieuwe slot erin, schroef de voorplaat vast, plaats de cilinder terug en zet de kruk erop. Test de deur eerst een paar keer open en dicht terwijl de deur nog openstaat.
Sluit de deur stroef of valt de dagschoot er niet lekker in? Dan zit de sluitplaat een fractie verkeerd. Vaak is de sluitplaat een millimeter of twee verzetten al genoeg.
Voor welke deur kies je wat?
Slaapkamer of woonkamer. Een loopslot met doornmaat 50 mm. Geen cilinder nodig, de deur klikt gewoon dicht.
Toilet of badkamer. Een toilet- en badkamerslot met as 63 mm en doornmaat 50 mm. Vrij en bezet in het rozet, en van buitenaf te ontgrendelen met een muntje.
Voordeur. Een dag-en-nachtslot met doornmaat 60 mm en PC 72, gecombineerd met een SKG-cilinder en veiligheidsbeslag. Merken als Nemef en Intersteel leveren deze combinatie standaard.
Berging of schuurdeur. Doornmaat 60 mm met PC 72 werkt hier prima. Zit er nog een oud slot met een klavier in, dan kun je meestal overstappen op een cilinderslot, mits de sparing diep genoeg is.
Uit de praktijk van onze showroom
Vorige maand stond hier een klant uit Apeldoorn met een slot in een plastic zakje. Hij had online een nieuw voordeurslot besteld op basis van de PC-maat van zijn schild, 72 mm, en dacht daarmee klaar te zijn. Alleen bleek zijn oude slot een doornmaat van 65 mm te hebben en het nieuwe 60 mm. Zijn deur was een oude, dikke voordeur uit de jaren dertig.
We hebben het samen op de balie nagemeten. Voorplaat 24 mm breed en afgerond, doornmaat 65, PC 72. Met die vier getallen was het nieuwe slot in twee minuten gevonden. Zijn opmerking bleef hangen: had ik dat eerder geweten, dan had ik gewoon eerst gemeten. Precies daarom staat deze uitleg hier.
Hulp nodig?
Kom je er met meten niet uit, of weet je niet zeker of je een 50 of een 55 mm slot hebt? Stuur ons een foto van je oude slot met een liniaal ernaast. We kijken mee en zoeken de juiste variant erbij, zodat je niet met een slot blijft zitten dat net niet past. Bellen mag ook, dan lopen we de maten samen langs.
Veelgestelde vragen
Wat is de doornmaat van een slot precies?
De doornmaat is de afstand van de voorkant van de voorplaat tot het hart van het krukgat. Die maat bepaalt hoe diep het slot in de deur zit. In Nederland is 50 mm de meest voorkomende maat bij binnendeuren.
Hoe meet ik de doornmaat zonder het slot uit de deur te halen?
Zet een rolmaat tegen de voorplaat en meet tot het midden van het vierkante krukgat. Rond af op 40, 50, 55, 60 of 65 mm. Voor een zekere uitslag kun je het slot beter losschroeven en los meten.
Wat is het verschil tussen doornmaat en PC-maat?
De doornmaat gaat van de voorplaat naar het hart van het krukgat. De PC-maat gaat van het hart van het krukgat naar het hart van het cilindergat. De doornmaat bepaalt of het slot in de deur past, de PC-maat of je beslag en cilinder erop aansluiten.
Kan ik een slot met een andere doornmaat plaatsen?
Een kleinere doornmaat past technisch wel, maar dan komt je kruk dichter bij de deurlijst en stoot je met je hand tegen het kozijn. Een grotere doornmaat vraagt dat je de sparing dieper uitfreest. Dezelfde maat aanhouden is bijna altijd de verstandigste keuze.
Welke krukstift heb ik nodig bij een nieuw insteekslot?
Vrijwel alle Nederlandse sloten werken met een vierkante krukstift van 8 mm. Bij oud of buitenlands beslag kom je soms 7 of 9 mm tegen. De lengte hangt af van je deurdikte en het type beslag.
Hoe lang duurt het om een insteekslot te vervangen?
Met de juiste maten in huis ben je meestal binnen een kwartier klaar. Het meeste tijd gaat zitten in het afstellen van de sluitplaat als de deur net iets stroever loopt dan voorheen.
Waar vind ik meer uitleg over het opmeten van beslag?
In onze blogs deurbeslag opmeten en profielcilinder opmeten lopen we alle overige maten stap voor stap langs.
